Đồng Văn, mảnh đất địa đầu tổ quốc với cột cờ Lũng Cú, với cao nguyên đá đã được công nhận là công viên địa chất toàn cầu. Để đến được đây, du khách sẽ phải vượt 160 km đường đèo núi khó đi bắt đầu từ thành phố Hà Giang. Nhưng khi đến Cổng trời Quản Bạ, nơi bắt đầu Con Đường Hạnh Phúc, được ngắm núi cô Tiên, còn gọi là núi Đôi, đẹp như bầu ngực người con gái, chắc chắn ai cũng sẽ trầm trồ và quên hết mệt mỏi.

Ấn tượng đầu tiên cho chúng ta là cảnh vật hiện ra trước mắt chỉ thấy đá và đá. Núi đá ở đây trùng điệp những mỏm tai mèo chót vót tím đen. Thật ái ngại khi thấy phần lớn núi đá không có nhiều cây cối, nhất là những cây gỗ to. Vậy thì dân ở đây sống bằng gì trên núi toàn đá nhọn hoắt này? Thật ngạc nhiên và thán phục khi nhìn những cây ngô mọc bạt ngàn trên núi đá. Hóa ra từ xưa, đồng bào đã biết gùi từng nắm đất lên bỏ vào các hốc đá, năm này qua năm khác, bây giờ khi nhìn lên những dãy núi, có cảm tưởng như đá phải chen những cây ngô xanh ngút ngát.

Trước khi đến với Đồng Văn, cách 15 km, du khách có thể ghé thăm dinh thự của Vua Mèo nằm trên đỉnh gò hình con rùa dưới thung lũng với những cây cổ thụ cao chót vót. Kiến trúc Nhà Vương được tạo dựng bằng nguyên liệu đá xanh, gỗ thông và ngói đất nung với lối kết hợp kiến trúc Mông và MãnThanh Trung Quốc. Tường xây bằng đá, trong ốp ván, cột kèo gỗ, sàn lát gỗ, mái ngói máng, có hàng hiên lợp ngói ống, đầu tiên ngói trang trí hoa văn chữ Thọ.

Phố cổ Đồng Văn với những ngôi nhà lợp ngói âm dương, tường trình đất dày đến cả mét, có từ 100 đến 300 tuổi trông thật thâm trầm cổ kính. Nơi đây còn có hóa thạch cổ sinh của Trùng Thoi. Ngoài ra, các nhà địa chất đã điều tra, nghiên cứu và xác lập được ở đây 13 phân vị địa tầng, phát hiện được 17 nhóm hóa thạch cổ sinh rất đa dạng và phong phú về giống, loài trong đó có một số loài đặc hữu cho khuc vực. Đây cũng là nơi ghi chứng tích của hai trong năm sự kiện lớn của thế giới về sự hủy diệt hàng loạt thế giới sinh vật trên phạm vi toàn cầu xảy ra cách đây khoảng 250 và 350 triệu năm. Không thể ngờ rằng cách khoảng 400 triệu năm, nơi đây là biển.

Nếu vào thăm bản văn hóa Thiên Hương, qua bản Má Tìa, nằm giáp ranh trung Quốc, chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng những cây đa cổ thụ mà theo người dân ở đây chúng có đến cả ngàn năm tuổi. Nếu được biết đến và đánh giá, những cây đa lừng lững này chắc sẽ xứng đáng được coi là Cây Di Sản Việt Nam.

Đồng bào ở đây rất mến khách. Tuy cuộc sống còn khó khăn nhưng lúc nào cũng sẵn đặc sản rượu ngô, mèn mén đãi khách. Được đi chợ phiên họp vào mỗi chủ nhật, thăm quan, thưởng thức các món đặc sản của bà con, lại được ngắm nhìn những thiếu nữ Mông, Dao, Giáy, Lô Lô, Pu Péo... trong váy áo truyền thống sặc sỡ, thấy thật vui và  tự hào khi đất nước có đến 54 dân tộc với bản sắc văn hóa riêng, đa dạng.

Được ăn bữa mèn mén (được làm từ ngô nghiền nhỏ) thanh đạm, uống những chén rượu đậm hương ngô đến say lòng, chúng tôi lại càng cảm phục sức sáng tạo, vượt khó của đồng bào. Thương khi các khi thấy các em bé ở đây thôi bú mẹ là chuyển sang ăn mèn mén, đến cơm ăn cũng hạn chế chứ đừng nói gì đến tẩm bổ sữa này nọ. Vậy mà vẫn cứ lớn lên hồn nhiên như cây ngô trên núi đá.

Trước khi về, chúng tôi kịp tham quan “tứ đại đỉnh đèo”: Mã Pì Lèng, nhìn xuống con sông Nho Quế trong xanh thơ mộng chảy qua hẻm núi hẹp và cao nhất nước. Núi đá chập chùng hiểm trở, trông càng hùng vĩ bao nhiêu lại càng cảm phục con người bấy nhiêu khi làm nên Con Đường Hạnh Phúc. Tạm biệt cột cờ Lũng Cú, tôi không khỏi bồi hồi khi hình ảnh lá cờ 54m2 tượng trưng cho 54 dân tộc tung bay và nụ cười các em nhỏ khiến tôi thêm yêu mảnh đất địa đầu Tổ Quốc hơn.

Thu Hương - Theo yume