Để Nam Phi mở tỷ số rồi bị gỡ hòa 2-2 ở phút bù giờ hiệp hai, Tây Ban Nha lại cho thấy họ chẳng còn như chính mình tại vòng bảng. Phải nhờ quả đá phạt xuất sắc của Xabi Alonso trong hiệp phụ, đội banh số một thế giới hiện nay mới tìm được niềm an ủi.

Trận thua Mỹ đầy bất ngờ ở bán kết có vẻ như đã để lại dư chấn nặng nề đến tâm lý của nhiều cầu thủ Tây Ban Nha. Điều đó phần nào lý giải cho lối chơi bế tắc và thiếu sinh khí của họ trong phần lớn thời gian trận tranh giải ba với Nam Phi - một kịch bản hoàn toàn khác so với những gì diễn ra ở lượt đấu cuối cùng tại vòng bảng, nơi đại diện của châu Âu dễ dàng giành chiến thắng với tỷ số 2-0.

Ra sân với bốn sự thay đổi trong đội hình xuất phát so với trận gặp Mỹ ba hôm trước, Tây Ban Nha khởi đầu khá thuận lợi và sớm tạo ra cơ hội. Ngay phút thứ 5, David Villa thoát vào cấm địa rồi cứa lòng sắc sảo, nhưng không thắng được pha tung người cứu thua xuất thần của thủ thành Khune. Gần như ngay sau đó chân sút đang chơi cho Valencia lại có cơ hội từ cự ly gần, nhưng kết thúc vọt xà vì bị đeo bám sát sao.

Màn phủ đầu của Tây Ban Nha tuy vậy không khiến Nam Phi chùn bước. Đội chủ nhà nhanh chóng chỉnh đốn đội hình và giành quyền chia sẻ thế trận. Họ tự tin đan phối ngắn và tranh chấp quyết tâm. Trước hệ thống phòng thủ hai lớp chắc chắn của Tây Ban Nha, mọi hướng tấn công của Nam Phi đều bị chặn phá. Tuy nhiên, nhờ khả năng tận dụng các tình huống cố định, đội chủ nhà cũng tìm được cho mình không ít cơ hội.

Ở chiều ngược lại, bị hạn chế bởi lối chơi quyết tâm và giàu thể lực của đối phương, Tây Ban Nha không cho thấy được sự lấn lướt về thế trận cũng như sự xuất sắc của đội banh từng thắng 15 trận liên tiếp và sở hữu chuỗi 35 trận bất bại. Tuy nhiên, ít nhiều họ vẫn thể hiện được đẳng cấp tron những đợt phản công nhanh. Liên tục ở các phút 21 và 22, Villa và Fernando Torres thoát được vào cấm địa, nhưng chưa kịp gây sóng gió thì đã bị hậu vệ đối phương chặn phá. Phút 37, Albert Riera xông lên từ cánh trái rồi có cú vảy má điệu nghệ nhưng banh đi chệch mục tiêu.

Sau giờ nghỉ, Tây Ban Nha tấn công mạnh mẽ hơn. Phút 48, Sergio Busquets đưa được banh vài lưới Nam Phi, nhưng bàn thắng không được công nhận vì lỗi việt vị. Gần 10 phút sau, HLV Vicente Del Bosque làm mới hàng công bằng cách rút cùng lúc bộ đôi Villa - Torres để thay bằng David Silva và Daniel Guiza. Các phương án tấn công của Tây Ban Nha nhờ vậy được cải thiện đáng kể sau đó.

Phút 62, Riera phối hợp một-hai với Guiza trước khi dứt điểm nhanh khiến Khune phải ra tay. Chừng hai phút sau, đến lượt Cazorla thử tài thủ môn đội chủ nhà bằng cú kết thúc uy lực từ ngoài vòng cấm địa. Trong thế tấn công ngon trớn, Tây Ban Nha để lộ sơ hở ở tuyến dưới. Đó là lý do vì sao Nam Phi trong tình huống lên banh sáng sủa hiếm hoi phút 73 bất ngờ có được bàn mở tỷ số. Sau một loạt pha vờn banh, đội chủ nhà chuyển hướng sang cánh trái cho Tshabalala thoát xuống rồi tạt vào trong cấm địa. Katlego Mphela trong tư thế không bị ai kèm, bình tĩnh đón banh rồi dứt điểm tung nóc lưới trong nỗ lực vô vọng của Casillas.

Bàn thua khiến Tây Ban Nha không còn lựa chọn nào khác ngoài việc vùng lên. Tuy nhiên, sự nôn nóng đã hầu như không cho họ cơ hội xuyên thủng hệ thống phòng thủ chơi chắc chắn và tự tin của Nam Phi, ngay cả khi có sự góp mặt của Fernando Llorente. Và khi trận đấu tưởng như sẽ kết thúc với chiến thắng thuộc về đội chủ nhà thì bất ngờ xảy ra. Một cách rất chóng vánh, chỉ trong hai phút 88 và 89, "thần tài" Guiza mang về hai bàn thắng cho giúp Tây Ban Nha ngược lên dẫn trước 2-1. Đầu tiên là cú dứt điểm nhanh trong cấm địa và kế đó là cú lốp banh từ mé phải tuyệt đẹp vào góc xa khung thành.

Quá choáng váng trước pha lật kèo nhanh như chớp của Tây Ban Nha, và nhất là khi thời gian chẳng còn mấy chốc, nhiều CĐV của Nam Phi đã bỏ ra về. Và họ có lẽ sẽ phải hối tiếc, vì tỷ số trên chưa phải là đoạn cuối của trận đấu. Phút bù giờ thứ ba, từ điểm đá phạt bên ngoài cấm địa, Mphela sút thẳng đầy uy lực khiến thủ thành Casillas không thể chặn phá, san bằng tỷ số 2-2 đầy bất ngờ cho Nam Phi.

Trong hiệp phụ đầu tiên, Tây Ban Nha tạo được cơ hội trước là cú tạt vào từ biên trái của Riera đưa banh dội xà ngang. Tuy nhiên, chính Nam Phi với nền tảng thể lực tốt hơn mới là đội có được những pha áp sát lợi hại. Mành lưới của Tây Ban Nha có thể đã bị tung lên nếu Casillas không kịp dùng chân cản cú dứt điểm của Mphela trong thế đối mặt hay đổ người làm chệch cú "nã đạn" của Parker ở sát mép cấm địa.

Sang hiệp phụ thứ hai, diễn biến ít sôi động hơn trước, và Tây Ban Nha một lần nữa tìm thấy khác biệt nhờ sự tỏa sáng của cá nhân. Phút 108, Alonso từ điểm đá phạt bên ngoài cấm địa đưa banh qua hàng rào vào góc thấp ấn định chiến thắng 3-2.