Ông Tony Abbott, chỉ cách đây hơn hai tuần, dưới sự nhận định của nhiều người trong và ngoài đảng Tự do có vẻ như là một nhân vật… thường thường bậc trung, tuy trước đây ông đã từng là nhân vật nằm trong nội các và nắm nhiều bộ quan trọng dưới thời thủ tướng John Howard.

Để giải thích cho trường hợp này, nhiều người cho rằng khi ông Howard đưa đảng Tự do đi đến chỗ thất cử vào năm 2007, thậm chí bị thua luôn ngay tại đơn vị bầu cử của mình, thì những nhân vật quan trọng trong đảng cũng muốn xoá bỏ những gì mang dấu vết của người cựu lãnh tụ này, mà ông Tony Abbott là một hình ảnh tiêu biểu cho những gì mà nhiều người gọi là… chủ nghĩa John Howard! Do đó, tuy nằm trong nội các đối lập, nhưng ông Tony Abbott có vẻ như là cái bóng, và sự hiện diện của ông như là một nhắc nhở mọi người của những sai lầm trong quá khứ.

Tuy nhiên hôm thứ Ba 01/12/09 vừa qua, mọi nhận xét về ông Abbott có vẻ  lệch lạc, khi 42 vị dân cử thuộc đảng Tự do trong quốc hội liên bang đã bằng lòng bỏ phiếu cho ông lên làm lãnh tụ đối lập, thay thế ông Malcolm Turnbull và “knock out” luôn ông Joe Hockey, một nhân vật đang lên. Sự chọn lựa này, có vẻ như ngoài dự kiến của rất nhiều người, luôn cả giới truyền thông chính mạch cũng ngạc nhiên khi thấy ông thắng cử, nhất là khi “con gà” Joe Hockey của  họ bị lọt đài. Trong các số báo phát hành ngày thứ Hai 30/11/09, tay bút chuyên về các vấn đề chính trị của tờ The Age, bà Michelle Grattan, đã viết rằng “đảng Tự do đang chuẩn bị chào đón ông Joe Hockey, dù ông ta có muốn hay không”; Dennis Shanahan, chủ bút tờ báo phát hành toàn quốc The Australian thì khẳng định “Joe Hockey chuẩn bị thay thế ông Malcolm Turnbull”; và chủ bút của tờ Herald Sun cũng cho là ông Hockey sẽ là lãnh tụ thay thế ông Turnbull. Thật là bất công, khi không có một dòng nào cho ông Abbott. Có lẽ ngay chính ông Tony Abbott cũng không ngờ rằng ông có thể thắng ông Hockey, vì sự chọn lựa bà Julie Bishop tiếp tục làm phó và một tuần sau khi thắng cử ông mới trình làng được danh sách những người trong nội các đối lập, đã chứng tỏ ông Abbott đã không chuẩn bị gì cho vai trò lãnh tụ của mình.

Hai năm trôi qua từ khi ông Kevin Rudd lên làm thủ tướng, đảng Tự do trong vai trò đối lập đã qua tay hai vị lãnh tụ là ông Brendan Nelson và Malcolm Turnbull. Hai người này đã được mô tả như là “gentlement” trong chính trường, họ giải quyết vấn đề theo lẽ phải mà không nhất thiết là phải chống đối bất cứ vấn đề gì được đưa ra từ phía chính phủ, như ở vị trí đối lập bắt họ phải làm. Chính điều này khiến cho những “công thần” với đầu óc bảo thủ đặc cứng trong đảng, điển hình là các ông Nick Minchin, Andrew Robb, Kevin Andrews v.v… nổi giận. Dự luật Trao Đổi Khí Thải (ETS) được đưa ra từ phía Lao động cầm quyền với những thôi thúc cấp bách cho nó được thông qua ở Thượng viện, và thái độ ủng hộ dự luật của ông Turnbull là giọt nước làm tràn ly tạo cơ hội cho phe bảo thủ hành động, và ông Tony Abbott là nhân vật được chọn.

Vào cuối tháng 7 năm nay, trong dịp ra mắt cuốn sách hồi ký chính trị “Battlelines” của mình, khi trả lời giới truyền thông về nhận định của ông đối với ông Turnbull trong vai trò lãnh đạo, ông Abbott đã khẳng định là ông tin tưởng ông Turnbull sẽ dẫn dắt liên đảng đến chỗ thành công trong kỳ bầu cử sẽ diễn ra vào năm tới, “inconceivable” (không thể nào) là chữ mà ông Abbott dùng nếu ai nói ông Turnbull sẽ không là lãnh tụ đảng Tự do. Dĩ nhiên, ai cũng biết là lời nói của các chính trị gia không đáng tin, nhưng vào thời điểm đó người ta tin là ông Abbott rất thành thật vì cách đây mấy tuần ông Abbott có vẻ an phận chỉ muốn đứng sau lưng một lãnh tụ nào đó, có thể là ông Turnbull, và cũng có thể là ông Joe Hockey!

Ông Tony Abbott được các đối thủ đảng Lao động đánh giá như là một người cực hữu mang đầy các tư tưởng bảo thủ. Trong cuốn Battlelines, ông Abbott cũng nhìn nhận là trong thập niên 80 ông đã có cái nhìn sai lầm trong chính sách di trú (nên nhớ là trong giai đoạn này, người tỵ nạn Việt nam đang được thu nhận vào nước Úc), vì ông sợ rằng chính sách di trú thu nhận ồ ạt di dân sẽ làm tổn hại các giá trị tây phương của quốc gia. Là cựu chủng sinh công giáo, ông Abbott rất xem nặng giá trị truyền thống của gia đình. Cũng trong cuốn Battlelines, ông cho rằng chính phủ của liên đảng trong tương lai phải chú trọng hơn về các truyền thống gia đình, và ông lập luận là để bảo vệ các cuộc hôn nhân, nước Úc cần lặp lại luật ly dị đã áp dụng trước năm 1975, mà theo đó những cặp vợ chồng nào muốn ly dị phải có bằng cớ lỗi lầm từ phía người phối ngẫu, và thời gian ly thân kéo dài tới 5 năm thay vì chỉ 1 năm như hiện nay.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông John Howard, người ta cũng còn nhớ ông Tony Abbot cùng với ông Peter Reid là cặp “Trương Long, Triệu Hổ” mà ông Howard đã sử dụng trong việc chặt vi cánh của giới nghiệp đoàn, dẫn đến sự ra đời của đạo luật quan hệ kỹ nghệ “Work Choices”. Có thể nói rẳng, trong suốt thời gian cầm quyền của mình, ông Abbott là người mà ông Howard tin tưởng và ra sức vun trồng nhằm để trở thành một vị lãnh tụ đảng trong tương lai.

Nhưng, sự chọn lựa ông Tony Abbott trong bối cảnh hiện thời, cũng có nghĩa là liên đảng sẽ dâng chiến thắng cho đảng Lao động trong kỳ bầu cử vào năm tới, bởi vì đại đa số dân Úc vẫn chưa sẵn sàng bỏ phiếu cho một đảng mà cách đây ba năm họ đã từ bỏ nó. Con Kangaroo và con Emu được chọn là quốc hiệu cho nước Úc bởi vì chúng chỉ đi tới chứ không đi lui, và cử tri Úc cũng nghĩ như vậy. Con đường dẫn tới dinh “The Lodge” ở Canberra cho ông Abbott quả không phải dễ dàng.
Võ Đông Y